Араатанлаг төрдөг хүүхэд гэж байхгүй.
2026-03-17

Судлаачдын үзэж байгаагаар ямар ч хүүхэд дээрэлхэгч, хүчирхийлэгч болж төрдөггүй, харин түүний зан төлөвийг орчин, хүмүүжил, нийгмийн харилцаа ихээхэн хэмжээгээр хэлбэржүүлдэг байна. Функционалист онолын дагуу нийгэм нь харилцан уялдаатай бүтэц бөгөөд нэг хэсэг нь доголдоход бусад хэсэгтээ нөлөөлдөг. Сургуулийн орчинд илэрч буй үе тэнгийн дээрэлхэлт нь ч энэ бүтэц дэх доголдлын нэгэн илрэл юм.

Сэтгэл зүй, мэдрэлийн шинжлэх ухааны судалгаагаар хүний шийдвэр гаргах, өөрийгөө хянах үүрэгтэй тархины урд хэсэг (prefrontal cortex) бүрэн хөгжихөд цаг хугацаа шаарддаг бөгөөд энэ үйл явц ойролцоогоор 25 нас хүртэл үргэлжилдэг гэж үздэг (Guy-Evans, 2025). Энэ нь хүүхэд, өсвөр насныхны зан төлөвийг зөвхөн хувь хүний “муу чанар” гэж тайлбарлах боломжгүйг харуулдаг ба судлаачид хүүхдийн зан төлөв дараах хүчин зүйлсээс ихээхэн хамаардаг гэж үздэг. Үүнд:
  • Гэр бүлийн орчин, хүмүүжил
  • Сургуулийн соёл, орчны уур амьсгал
  • Найз нөхөд, үе тэнгийн нөлөө
  • Нийгмийн хандлага, харилцааны соёл

Иймээс үе тэнгийн дээрэлхэлтийг зөвхөн “муу хүүхдийн асуудал” гэж тайлбарлах нь хангалтгүй. Харин энэ нь гэр бүл, сургууль, боловсролын систем гээд нийгмийн хүрээнд авч үзэх ёстой асуудал юм. 

Энэ тухай дэлгэрэнгүй мэдээлэл авах бол 2020 онд боловсруулсан “Үе тэнгийн дарамт, дээрэлхэлтээс урьдчилан сэргийлэх аргачлал” гарын авлага-тай танилцаарай.

UIH.mn сайт долоо хоног бүрийн даваа гарагт улс төр, нийгмийн тойм "Newsletter" бэлтгэж байна. Бүтнээр унших.

Сэтгэгдэл